Boekhouder of accountant?

Twee woorden die door elkaar worden gebruikt, maar juridisch iets heel anders betekenen. Wat het verschil is, en wanneer je echt een accountant nodig hebt.

  • Beschermde titels en tuchtrecht
  • Drie soorten verklaringen
  • Wanneer controle wettelijk verplicht is
Anass Bounhilat, registeraccountant en oprichter van Boekhoudheld, op kantoor

Kort antwoord

Boekhouder is geen beschermde titel: iedereen mag zich zo noemen. Accountant wél: de titels registeraccountant (RA) en accountant-administratieconsulent (AA) mogen alleen worden gevoerd door wie is ingeschreven in het accountantsregister van de NBA. Daar horen opleidingseisen, gedrags- en beroepsregels en tuchtrecht bij. Voor de dagelijkse administratie van een zzp'er of kleine BV maakt dat verschil in de praktijk weinig uit; bij verklaringen en bij een wettelijke controle juist alles.

Het verschil in één tabel

Boekhouder en accountant naast elkaar
BoekhouderAccountant (RA of AA)
Titel beschermdNeeJa, via de Wet op het accountantsberoep
RegisterGeen wettelijk registerOpenbaar accountantsregister van de NBA
TuchtrechtNiet wettelijk geregeldJa, via de Accountantskamer
Permanente educatieGeen wettelijke PE-plicht op grond van de titel boekhouder; beroepsorganisaties kunnen eigen opleidingsvoorwaarden stellenVerplicht
Administratie en aangiftenJaJa
Accountantsverklaring: samenstellings-, beoordelings- of controleverklaringNeeAlleen een accountant
Wettelijke controleNeeAlleen binnen een accountantsorganisatie met AFM-vergunning

Waar je verder op let bij het kiezen van een kantoor, staat in een goede boekhouder vinden. Dat laatste punt wordt vaak over het hoofd gezien: ook een accountant mag niet zomaar een wettelijke controle uitvoeren. Daarvoor is een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten nodig, die aan het kantoor wordt verleend, niet aan de persoon.

Drie veelvoorkomende accountantsopdrachten rond een jaarrekening

Als iemand vraagt om "een accountantsverklaring", bedoelt hij bijna nooit hetzelfde. Er zijn drie niveaus, met een oplopende mate van zekerheid en een oplopende prijs.

Van samenstellen naar controleren
SoortWat er gebeurtWelke zekerheid
SamenstellenDe accountant stelt de jaarrekening op uit jouw gegevensGeen zekerheid over de juistheid van die gegevens
BeoordelenBeperkt onderzoek, vooral cijferanalyse en vragen stellenBeperkte zekerheid
ControlerenDiepgaand onderzoek met eigen waarnemingen en bewijsRedelijke mate van zekerheid

Wanneer is een controle wettelijk verplicht?

Voor de meeste ondernemers: nooit. De wettelijke controleplicht hangt af van de grootte van de rechtspersoon, gemeten aan drie criteria. Je bent controleplichtig als je in twee opeenvolgende boekjaren op ten minste twee van die drie criteria boven de grens uitkomt.

Actuele grenzen voor de wettelijke controleplicht
CriteriumGrens
Balanstotaalmeer dan €7,5 miljoen
Netto-omzetmeer dan €15 miljoen
Gemiddeld aantal werknemersmeer dan 50

Dit zijn de actuele grenzen; ze zijn in 2024 verhoogd en moeten jaarlijks opnieuw worden gecontroleerd. Micro- en kleine rechtspersonen zijn vrijgesteld.

Belangrijk: de criteria gelden niet per BV afzonderlijk. Sta je aan het hoofd van een groep, dan tellen de cijfers van de groepsmaatschappijen geconsolideerd mee, en gelden er aanvullende regels. Een holding met meerdere werkmaatschappijen kan dus controleplichtig zijn terwijl geen van de vennootschappen dat op zichzelf is.

Wat betekent dit voor jouw keuze?

Heb je een eenmanszaak, een vof of een kleine BV en gaat het om je administratie en je aangiften, dan heb je geen accountant nódig. Een goed administratiekantoor kan dat werk prima doen, vaak tegen een lagere prijs; wat dat kost lees je bij wat kost een boekhouder.

Het wordt anders zodra er zekerheid naar buiten toe nodig is, of zodra er een beslissing op tafel ligt met gevolgen die jaren doorwerken: een structuurwijziging, een bedrijfsoverdracht, een financieringsdossier of een discussie met de inspecteur. Bij Boekhoudheld is de opzet daarom gemengd: de boekhouders doen het uitvoerende werk en een registeraccountant kijkt mee waar dat verschil maakt. Voor de duidelijkheid: Boekhoudheld is een administratiekantoor met een RA in het team, geen accountantsorganisatie met een AFM-vergunning. Wettelijke controles voeren wij dus niet uit.

Veelgestelde vragen

Mag een boekhouder zich accountant noemen?

Nee. De titels registeraccountant (RA) en accountant-administratieconsulent (AA) zijn wettelijk beschermd en voorbehouden aan wie is ingeschreven in het accountantsregister van de NBA. Ook aanduidingen als 'accountantskantoor' mogen niet zomaar worden gebruikt door wie niet is ingeschreven.

Heb ik als zzp'er ooit een accountant nodig?

Voor je gewone administratie en aangiften niet. Het kan wel voorkomen dat een externe partij, bijvoorbeeld een bank of een verhuurder, om een verklaring vraagt die door een accountant is opgesteld.

Is een accountant duurder?

Een uur van een accountant ligt doorgaans hoger dan een uur van een boekhouder. Dat zegt weinig over de totale rekening: waar het om gaat is welk soort werk je nodig hebt en hoeveel uren dat kost.

Wat is een samenstellingsverklaring?

Een verklaring bij een jaarrekening die door een accountant is samengesteld op basis van de door jou aangeleverde gegevens. Er is dan geen controle uitgevoerd; dat is iets anders dan een controleverklaring.

Deze pagina geeft algemene informatie op basis van officiële bronnen. Het is geen fiscaal advies voor jouw specifieke situatie. Bedragen, termijnen en regels kunnen wijzigen; controleer bij twijfel de bron of neem contact met ons op.

Een vraag waar een registeraccountant bij hoort?

Structuurkeuze, overname of financiering: plan een adviesgesprek en je weet vooraf waar je aan toe bent.