Zzp & wetgeving

Zelfstandigenwet: de eis van drie opdrachtgevers — en wat je boekhouding straks moet kunnen bewijzen

Op 1 oktober 2026 publiceerde het kabinet het voorstel voor de Zelfstandigenwet. Voor het eerst staan er concrete, administratieve eisen in waarmee je als zzp'er vooraf zekerheid kunt krijgen. De bekendste: minimaal drie opdrachtgevers. Wat staat er precies, wat geldt nu al, en wat kun je vandaag al regelen in je administratie?

Auteur: Boekhoudheld B.V. · Inhoudelijk gecontroleerd door Anass Bounhilat RA · Laatst gecontroleerd op 22 oktober 2026 · 7 min leestijd

Status: wetsvoorstel, geen geldend recht

De Zelfstandigenwet is een consultatieversie. Reageren kan tot en met 29 oktober 2026; de beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. De tekst kan nog wijzigen. Alles hieronder over de nieuwe toetsen beschrijft het voorstel. Wat nu geldt, staat in het blok "Wat geldt vandaag".

Waarom deze wet er komt

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. De beoordeling of iemand echt zelfstandig werkt, gebeurt op basis van alle omstandigheden samen (de zogenoemde Deliveroo-gezichtspunten). Dat geeft opdrachtgevers en zzp'ers weinig zekerheid vooraf. De Zelfstandigenwet wil dat oplossen met een "veilige haven": voldoe je aan twee toetsen, dan staat vast dat er geen werkgeversgezag is en dus geen dienstbetrekking.

Belangrijk: de veilige haven is volgens het voorstel niet verplicht. Haal je de toetsen niet, dan mag je nog steeds als zelfstandige werken. Je opdracht wordt dan beoordeeld zoals nu. De verwachting van het kabinet zelf is wél dat veel opdrachtgevers de veilige haven als voorwaarde gaan stellen.

Toets 1: de zelfstandigentoets (over jou als ondernemer)

Criterium	Wat het voorstel zegt
Drie opdrachtgevers	Minimaal drie verschillende, volwaardige opdrachtgevers in het lopende en het vorige kalenderjaar samen. Niet drie tegelijk, niet drie per jaar. Bij een toets in 2028 tellen opdrachtgevers uit 2027 dus mee.
Voorzieningen tegen risico's	Een nog vast te stellen minimumbedrag per jaar aan bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioenopbouw of aansprakelijkheidsverzekering. De hoogte volgt later in een algemene maatregel van bestuur.
Basiskenmerken	De toelichting noemt onder meer KvK-inschrijving, een btw-identificatienummer, een zakelijke rekening óf een aparte privérekening voor zakelijke transacties en eigen facturatie, met een uitzondering voor vrijgestelde prestaties. De precieze uitwerking volgt in lagere regelgeving.

De toelichting noemt de drie opdrachtgevers "een hard criterium". Twee kleine klusjes er tussendoor nemen om op drie te komen, telt niet: het moet om echte opdrachten gaan die bij je onderneming passen. Een grote hoofdopdracht is wel toegestaan, zolang er daarnaast voldoende reële opdrachten voor andere opdrachtgevers zijn.

Toets 2: de werkrelatietoets (over de specifieke opdracht)

Per opdracht gelden volgens het voorstel vier criteria:

Jij en je opdrachtgever willen allebei bewust buiten een arbeidsovereenkomst samenwerken.
Jij bepaalt hoe je het werk uitvoert. De opdrachtgever mag wel zeggen welk resultaat nodig is.
Jij bepaalt je werktijden en werkplek, met een uitzondering voor werk dat alleen op een bepaalde plek of een bepaald moment kan.
Je werkt voor eigen rekening en risico: je kunt voordeel behalen én je loopt financieel risico.

Bij de toets telt de feitelijke uitvoering. Afspraken alleen op papier zijn niet genoeg.

Wat geldt vandaag (geldend recht, oktober 2026)

De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 op schijnzelfstandigheid.
In 2026 worden geen verzuimboetes opgelegd; vergrijpboetes bij opzet of grove schuld zijn wel mogelijk.
Controleer voor 2027 de dan geldende handhavingsregels; de volledige beëindiging van de zachte landing is in deze controle niet bevestigd.
Per 31 december 2026 gaat het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief in (dit is wél aangenomen wet).
Er geldt nu géén vaste eis van drie opdrachtgevers; het aantal opdrachtgevers weegt mee als één van de omstandigheden.

Waarom dit een boekhoudvraag is

De meeste aandacht gaat naar het getal drie. Maar kijk je naar de basiskenmerken, dan zie je dat het voorstel precies die dingen vraagt die een goede administratie allang laat zien: eigen facturen, een aparte rekening, zichtbaar meerdere opdrachtgevers, en aantoonbaar geld besteed aan verzekeringen en pensioen. Je boekhouding wordt daarmee je bewijs. Wie nu nog factureert via een bemiddelaar, privé en zakelijk op één rekening laat lopen, of geen enkele voorziening heeft, begint met achterstand.

Checklist: wat je nu al kunt regelen

✓
Aparte zakelijke rekening
Alle omzet en kosten via één zakelijke rekening of een aparte privérekening voor zakelijke transacties. De toelichting noemt die scheiding als basiskenmerk; het maakt je administratie direct schoner.
✓
Eigen facturen
Factureer zelf volgens de toepasselijke factuureisen. De toelichting maakt een uitzondering voor vrijgestelde prestaties. Werk je via een platform of bemiddelaar, check dan wie formeel de factuur stuurt.
✓
Opdrachtgevers inzichtelijk
Zorg dat per opdrachtgever zichtbaar is wat je hebt gedaan, in welke periode en voor welk bedrag. Een debiteurenoverzicht per jaar is voldoende als het klopt.
✓
Voorzieningen boeken
Boek AOV-premie, pensioenstortingen en aansprakelijkheidsverzekering als aparte kostensoorten. Dan is het later eenvoudig om het minimumbedrag aan te tonen.
✓
Opdrachtovereenkomsten
Leg per opdracht vast dat beide partijen buiten dienstbetrekking willen werken en wie bepaalt hoe, wanneer en waar.
✓
Werk je voor één klant?
Beoordeel dit jaar al of je in 2027 realistisch twee extra volwaardige opdrachtgevers kunt krijgen. Opdrachtgevers uit 2027 tellen mee bij een toets in 2028.

Per sector: waar het knelt

Zorg

Werk je via één bemiddelingsbureau voor meerdere instellingen? Dan is de vraag wie je opdrachtgever is. Dat moet uit je facturen en overeenkomsten blijken, niet alleen uit je rooster.

ICT en consultancy

Lange opdrachten bij één klant zijn gebruikelijk. Dat mag, maar de twee andere opdrachtgevers moeten volwaardig zijn. Begin op tijd met het spreiden van je werk.

Creatieve sector

Meerdere opdrachtgevers is meestal geen probleem. Let juist op de voorzieningen: veel creatieven hebben geen AOV of pensioen, en daar vraagt het voorstel straks een minimumbedrag voor.

Taxi en platformwerk

Rij je voor meerdere platforms én eigen klanten? Zorg dat de omzet per platform apart zichtbaar is in je boekhouding, zodat je meerdere opdrachtgevers kunt aantonen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel opdrachtgevers moet ik hebben volgens de Zelfstandigenwet?

Volgens het voorstel minimaal drie verschillende opdrachtgevers, geteld over het lopende en het vorige kalenderjaar samen. Dit geldt nog niet; de wet is in consultatie en zou op zijn vroegst per 1 januari 2028 ingaan.

Geldt de Zelfstandigenwet nu al?

Nee. Het voorstel is op 1 oktober 2026 gepubliceerd voor internetconsultatie (reageren kan tot en met 29 oktober 2026). De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Tot die tijd gelden de huidige beoordeling van arbeidsrelaties en de handhaving door de Belastingdienst.

Telt mijn eerste ondernemersjaar mee voor de drie opdrachtgevers?

Ja. Het lopende kalenderjaar telt mee, dus een starter die snel drie volwaardige opdrachtgevers heeft, kan volgens de toelichting aan dit onderdeel voldoen.

Wat als ik niet aan de voorwaarden van de Zelfstandigenwet voldoe?

Dan mag je volgens het voorstel nog steeds als zelfstandige werken. Je valt dan buiten de 'veilige haven' en je opdracht wordt beoordeeld op alle omstandigheden samen, zoals nu ook gebeurt.

Tellen twee kleine klusjes mee als opdrachtgever?

Volgens de toelichting bij het voorstel niet. Het moet gaan om volwaardige opdrachtgevers en opdrachten die passen bij je onderneming, niet om kleine opdrachten die je er alleen bij doet om op drie te komen.

Welke administratieve voorwaarden noemt het voorstel?

De toelichting noemt onder meer KvK-inschrijving, een btw-identificatienummer, een zakelijke rekening óf een aparte privérekening voor zakelijke transacties en eigen facturatie, met een uitzondering voor vrijgestelde prestaties. De precieze uitwerking volgt in lagere regelgeving. Daarnaast noemt het voorstel een nog vast te stellen minimumbedrag voor voorzieningen tegen ondernemersrisico's, zoals arbeidsongeschiktheid of pensioen.

Wil je weten of je administratie dit straks kan bewijzen?

In een gratis intakegesprek lopen we je facturatie, bankrekening en voorzieningen langs en zien we direct waar je staat. Boekhouding voor zzp'ers vanaf € 79 per maand excl. btw; de belangrijke stukken worden meegelezen door onze registeraccountant.

Plan een gratis intake